Σε πολιτική κρίση για την Ευρωπαϊκή Ένωση εξελίσσεται η παγκόσμια υγειονομική κρίση του κορονοϊού.
«Δεν γράφουμε εγχειρίδιο οικονομίας, αλλά μια σελίδα βιβλίου Ιστορίας», είναι το μήνυμα του Ιταλού πρωθυπουργού στη Γερμανία
Η Γαλλία προτείνει κοινό ευρωπαϊκό ταμείο που θα εκδίδει κορονο-ομόλογα, μετά το νέο «όχι» Βερολίνου στην έκδοση ευρωομολόγων
Ούτε ευρωομόλογο, ούτε δάνειο μέσω ESM, άλλα «δώρο», η θέση της Ολλανδίας
Επιστολή Σεντένο προειδοποιεί για τον κίνδυνο κατακερματισμού της ευρωζώνης
Αναλυτής των FT: Οι 9 της ευρωζώνης να εκδώσουν μόνoι τους κορονοομόλογα
Συμβιβαστικές λύσεις θα εξετάσει το Eurogroup
«Δεν γράφουμε εγχειρίδιο οικονομίας, αλλά μια σελίδα βιβλίου Ιστορίας» τόνισε ο Ιταλός πρωθυπουργός Τζουζέπε Κόντε σε συνέντευξή του στο γερμανικό τηλεοπτικό δίκτυο ARD.
Παράλληλα πρόσθεσε ότι «το ζητούμενο είναι να υιοθετηθεί ένα ευρωπαϊκό μοντέλο και όχι οι Γερμανοί να πληρώσουν τα χρέη της Ιταλίας».
«Δίνουμε μάχη κατά ενός κοινού και αόρατου εχθρού. Όλοι πλήττονται, όλοι είναι στην πρώτη γραμμή. Πρέπει να εξηγήσουμε στους πολίτες μας ότι δεν πρόκειται για πρόβλημα μιας μεμονωμένης χώρας. Είναι συναγερμός που αφορά όλους», λέει ο Ιταλός πρωθυπουργός.
«Με τα ευρωομόλογα οι Γερμανοί δεν θα πληρώσουν ούτε ένα ευρώ από το ιταλικό χρέος. Θα πετύχουμε απλώς καλύτερους οικονομικούς όρους, προς όφελος όλων. Η Ιταλία πλήρωσε πάντα τα χρέη της και θα συνεχίσει να τα κάνει», καταλήγει ο Τζουζέπε Κόντε.
Ο Ευρωπαϊκός Μηχανισμός Σταθερότητας είναι το κατάλληλο –και αλληλέγγυο– εργαλείο, στην βάση και των Συνθηκών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, για την υπέρβαση αυτής της κρίσης, δήλωσε η αναπληρώτρια κυβερνητική εκπρόσωπος Ουλρίκε Ντέμερ, επαναλαμβάνοντας την πάγια γερμανική θέση κατά της έκδοσης ευρωομολόγων.
«Είναι ένα εργαλείο κατάλληλο ακριβώς για αυτή την κρίση», πρόσθεσε η κυρία Ντέμερ και παρέπεμψε στις συζητήσεις των υπουργών Οικονομικών που βρίσκονται σε εξέλιξη σχετικά με τα μέτρα στήριξης της οικονομίας που θα υιοθετήσει η Ε.Ε.
«Τα κράτη – μέλη θα δώσουν μια κοινή και αλληλέγγυα απάντηση» σε αυτή την κρίση, δήλωσε από την πλευρά του ο εκπρόσωπος του υπουργείου Οικονομικών Ντένις Κόλμπεργκ και αναφέρθηκε μεταξύ άλλων στον ρόλο που θα αναλάβει η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, για την στήριξη εταιριών. Ο κ. Κόλμπεργκ επιφυλάχθηκε να σχολιάσει περαιτέρω όταν θα γίνουν γνωστές οι προτάσεις των υπουργών Οικονομικών προς το Συμβούλιο.
Κατηγορηματικά αρνητική στο ενδεχόμενο έκδοσης ευρωομολόγου εμφανίστηκε σήμερα και η Χριστιανοκοινωνική Ένωση, το κόμμα του Πρωθυπουργού της Βαυαρίας, Μάρκους Σέντερ, το οποίο συμμετέχει και στην ομοσπονδιακή κυβέρνηση.
Ο Γενικός Γραμματέας του κόμματος Μάρκους Μπλούμε δήλωσε χαρακτηριστικά ότι «οι κακές πολιτικές ιδέες, όπως αυτή των ευρωομολόγων, δεν θα γίνουν καλές ιδέες επειδή υπάρχει κρίση». Επιπλέον, προτάσσοντας τα προβλήματα που αντιμετωπίζει η ίδια η Γερμανία, ο κ. Μπλούμε τόνισε ότι η χώρα βρίσκεται ενώπιον της μεγαλύτερης πρόκλησης που αντιμετώπισε μετά το τέλος τους Β’ Παγκοσμίου Πολέμου και επισήμανε ότι «αυτό που είναι τώρα περιττό είναι η έκκληση για μια ευρωπαϊκή ένωση χρέους και όλες οι πλευρές πρέπει να επικεντρωθούν στην εθνική κρατική προσπάθεια».
Ολλανδία: Ούτε ευρωομόλογο, ούτε δάνειο μέσω ESM, άλλα «δώρο»
Ολλανδός πρωθυπουργός Μαρκ Ρούτε δήλωσε σήμερα πως θα προτιμούσε να κάνει ένα «δώρο» σε ευρωπαϊκές χώρες που βρίσκονται σε δυσχερή οικονομική κατάσταση εξαιτίας των συνεπειών της πανδημίας του νέου κορονοϊού, παρά να εκδώσει κοινά ομόλογα ή να αξιοποιήσει τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Σταθερότητας (ESM).
Σε συζήτηση στο ολλανδικό κοινοβούλιο, ο Ολλανδός πρωθυπουργός τόνισε πως ελπίζει να επιδιορθώσει τις διπλωματικές σχέσεις με την Ιταλία και την Ισπανία μετά τα πυρά που δέχτηκε για την εκλαμβανόμενη από Ρώμη και Μαδρίτη ως έλλειψη συμπόνιας της χώρας της βορειοδυτικής Ευρώπης στις συνομιλίες για την αντιμετώπιση της υγειονομικής κρίσης στη σύνοδο κορυφής της ΕΕ την περασμένη εβδομάδα.
Ο Ρούτε επανέλαβε την αντίθεση της Ολλανδίας στην ιδέα των «κορονο-ομολόγων» ως μια μορφή κοινού χρέους ανάμεσα στα κράτη μέλη για την αντιμετώπιση της κρίσης. Όπως είπε, θα επέλεγε επίσης τη θέσπιση ενός νέου ταμείου στήριξης παρά οι χώρες να χρησιμοποιούν τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Σταθερότητας (ESM).
«Αν λαμβάνεις (στήριξη) από τον ESM, τότε είναι ένα δάνειο και ένα δάνειο πρέπει να αποπληρωθεί», είπε. «Αν το κάνεις ως δώρο, τότε είναι σαν να λέμε: ‘Ακούστε, εσείς παιδιά έχετε πληγεί σκληρά, αλλά μαζί με έναν αριθμό πλούσιων χωρών, είμαστε έτοιμοι να αναλάβουμε τα άμεσα κόστη από την κρίση του κορονοϊού», τόνισε.
Επιστολή Σεντένο προειδοποιεί για τον κίνδυνο κατακερματισμού της ευρωζώνης
Αναλυτής των FT: Οι 9 της ευρωζώνης να εκδώσουν μόνoι τους κορονοομόλογα
Υπέρ της συγκρότησης μιας «συμμαχίας των προθύμων» από τις εννιά χώρες της ευρωζώνης που ζητούν την έκδοση κορωνοομολόγων, τάσσεται ο αναλυτής των Financial Times Wolfgang Münchau επισημαίνοντας ότι μια τέτοια κίνηση αξίζει το ρίσκο, προκειμένου οι χώρες αυτές να μοιραστούν το οικονομικό βάρος της πανδημίας του νέου κορωνοϊού.
Σχολιάζοντας το πρόσφατο ναυάγιο της συνόδου κορυφής της ΕΕ και τη σφοδρή αντιπαράθεση για το κορωνοομόλογο μετά την επίμονη άρνηση Γερμανίας, Ολλανδίας και άλλων βόρειων χωρών, ο γνωστός αναλυτής σημειώνει στο άρθρο γνώμης στους FT:
«Καμία κρίση δεν ποτέ αρκετά μεγάλη για να εμποδίσει κράτη μέλη της ΕΕ να βάζουν πρώτα τα στενά εθνικά τους συμφέροντα. O Ολλανδός υπουργός Οικονομικών Γόπκε Χούστρα εκμεταλλεύτηκε μάλιστα την ευκαιρία για να επιτεθεί κατά της παρελθούσης δημοσιονομικής σπατάλης ορισμένων κρατών μελών, όπως τη θεωρεί. Επικαλέστηκε το κλασικό επιχείρημα ότι ένα ευρωομόλογο θα προκαλούσε ηθικό κίνδυνο, ανεύθυνης σπατάλης, ιδέα που είναι μεταξύ Γερμανών και Ολλανδών οικονομολόγων δημοφιλής και συχνά υποκρύπτει βαθιές προκαταλήψεις και δυσπιστία έναντι των ξένων. Αν και δεν επιδεικνύουν όλοι μια τέτοια έλλειψη τακτ, όσο ο Ολλανδός υπουργός Οικονομικών, η αντίληψη είναι διαδεδομένη στη χώρα του και στη Γερμανία».
Ο αναλυτής των FT θεωρεί ότι παρά το «όχι» των Μέρκελ, Ρούτε και Σία η Ιταλία, η Γαλλία, η Ισπανία, η Ελλάδα και οι υπόλοιπες χώρες της ομάδας των εννιά, που ζητούν την έκδοση κορωνοομολόγου, μπορούν να ακολουθήσουν έναν άλλο δρόμο: «Θα μπορούσαν να εκδώσουν μόνες τους ένα ομόλογο αμοιβαίου χαρακτήρα σε μια συμμαχία των προθύμων. Στη συνέχεια θα μπορούσαν να προκαλέσουν την ΕΚΤ να τα αγοράζει στο πλαίσιο του έκτακτου προγράμματος αγοράς στοιχείων ενεργητικού λόγω πανδημίας (Pandemic Emergency Purchase Programme – ΡΕΡΡ). Από νομικής άποψης ένα αμοιβαιοποιημένο εργαλείο χρέους μεταξύ μιας ομάδας κυρίαρχων κρατών θα εξακολουθεί να μετρά ως εθνικό χρέος με μοιρασμένη την υποχρέωση εξόφλησης.
Αυτό, βέβαια, δεν θα μπορούσε να μειώσει το βάρος του χρέους ευάλωτων κρατών μελών όπως θα έκανε ένα κατάλληλα σχεδιασμένο πανευρωπαϊκό εργαλείο, αλλά τουλάχιστον θα δημιουργούσε ένα προηγούμενο αντλώντας παράλληλα κάποια χρήματα [από τις αγορές]. Αυτό κρύβει ένα ρίσκο και μια ευκαιρία. Ομόλογα που θα υποστήριζαν οι εννέα χώρες θα μπορούσαν να εκληφθούν ως προάγγελος μιας μελλοντικής διάσπασης. Η άποψή μου από την έναρξη της κρίσης της ευρωζώνης είναι ότι η Γερμανία θα σπεύσει να βοηθήσει άλλες χώρες μόνον αν νιώσει μια υπαρξιακή απειλή για την ευρωζώνη. Αν τα μέλη δεν είναι έτοιμα να αποχωρήσουν, τίποτε δεν θα αλλάξει. Αν οι εννιά της ευρωζώνης επιλέξουν να μη ρισκάρουν, θα χάσουν την ευκαιρία. Σημειώνω ότι οι πρωθυπουργοί Ιταλίας και Ισπανίας έδρασαν από κοινού όταν απέρριψαν το προσχέδιο συμπερασμάτων της συνόδου κορυφής της ΕΕ την περασμένη εβδομάδα: είναι μια απολύτως αναγκαία αντιπαράθεση», σημειώνει.
Κατά την άποψη του Münchau ο σκοπός της έκδοσης άπαξ και διά παντός ενός κορωνοομολόγου θα πρέπει να υπερβαίνει το στόχο της παροχής ασφάλισης ή της στήριξης των εθνικών συστημάτων υγείας, αφού τα χρήματα που θα αντληθούν θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν για ένα επενδυτικό πρόγραμμα μετά την παρέλευση της πανδημίας του κορωνοϊού.
«Αν οι εννιά χώρες επιλέξουν τη συνοδοιπορεία, μπορούν να το κάνουν. Είναι μια ριψοκίνδυνη επιλογή, αλλά όχι τόσο ριψοκίνδυνη όσο το να υπαχθούν στην ομπρέλα διάσωσης που έστησε η ευρωζώνη κατά την τελευταία κρίση, αφού σε μια τέτοια περίπτωση τα κράτη μέλη που χρειάζονται χρήμα και ζητούν έκτακτη χρηματοδότηση από τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Σταθερότητας θα πρέπει να αποδεχθούν δημοσιονομική εποπτεία», συνεχίζει. «Η Ιταλία και η Ισπανία θα έπρεπε να αποδεχθούν μια διάβρωση της δημοσιονομικής τους κυριαρχίας πιθανώς επί γενεές, την ώρα που η Γερμανία, η Ολλανδία και η Φινλανδία θα επανέρχονται σε μεγάλη δημοσιονομικά πλεονάσματα ενάντια στην υπόλοιπη ευρωζώνη και τον υπόλοιπο κόσμο.
Δεν πιστεύω ότι μια τέτοια λύση είναι βιώσιμη. Η Ιταλία θα μπορούσε εύκολα να καταλήξει με μια αναλογία χρέους έναντι του ΑΕΠ της κοντά στο 200% όταν παρέλθει η κρίση αυτή. Με υψηλή ανεργία, χαμηλή ανάπτυξη και χωρίς δημοσιονομική ανεξαρτησία θα γινόταν γόνιμο πολιτικό έδαφος για εκείνους στη Δεξιά που τάσσονται υπέρ της αποχώρησής της χώρας από το ευρώ.
Θυμηθείτε πώς προέκυψε η πλειοψηφία υπέρ του Brexit στο Ηνωμένο Βασίλειο. Η αποχώρηση από την ΕΕ ξεκίνησε ως ένα περιθωριακό εγχείρημα της εθνικιστικής Δεξιάς κι επικράτησε επειδή προσέλκυσε επαρκή υποστήριξη από το κυρίαρχο πολιτικό ρεύμα και τμήματα της Αριστεράς. Ανεξάρτητα απ’ το αν είναι κανείς ευρωπαϊστής ή ευρωσκεπτικιστής, δεν είναι λογικό να επιλέγουν οι χώρες οικονομικές ρυθμίσεις που είναι επιζήμιες για τα συμφέροντά τους.
Δεν είναι τυχαίο ότι οι χώρες που ζητούν την έκδοση του κορωνοομολόγου συνδέονται σε μεγάλο βαθμό γεωγραφικά στο νότο και τη δύση της ευρωζώνης. Δεν γνωρίζουμε αν θα διασπαστεί η νομισματική ένωση, ούτε αν αυτό θα γίνει συντεταγμένα ή άτακτα. Αλλά αν συμβεί, γνωρίζουμε που θα τραβηχτεί η διαχωριστική γραμμή», καταλήγει.
Συμβιβαστικές λύσεις θα εξετάσει το Eurogroup
Το Eurogroup θα πρέπει, επομένως, να σχεδιάσει έως τις 9 Απριλίου ένα πακέτο που θα ικανοποιεί τις χώρες της Ευρωζώνης που έχουν διαφορετικές απόψεις για την έκδοση κοινού χρέους, των λεγόμενων κορονο-ομολόγων. Η αμοιβαιοποίηση του χρέους ήταν πάντα μία κόκκινη γραμμή για τη Γερμανία, την Ολλανδία, την Αυστρία και τη Φινλανδία, αλλά η Γαλλία, η Ιταλία, η Ισπανία και έξι άλλες χώρες, μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα, έχουν ζητήσει «ένα κοινό μέσο χρέους που θα εκδίδεται από έναν ευρωπαϊκό θεσμό» για την αντιμετώπιση των οικονομικών επιπτώσεων της επιδημίας.
Σύμφωνα με το Reuters, ένας συμβιβασμός μπορεί να προκύψει στις αρχές της επόμενης εβδομάδα για ένα πακέτο, ο οποίος θα περιλαμβάνει ένα ή περισσότερα από τα εξής μέτρα:
1. Δάνεια από τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Σταθερότητας (ESM)
Αποτελεί μία από τις βασικές επιλογές. Ο ESM ανήκει στις χώρες της Ευρωζώνης, οι οποίες είναι από κοινού υπεύθυνες για το χρέος που εκδίδει προκειμένου να χρηματοδοτήσει κάποια χώρα. Ο ESM θα μπορούσε να χορηγήσει πιστωτικές γραμμές έως το 2% του ΑΕΠ σε όποια χώρα της Ευρωζώνης το ζητήσει. Το πρόβλημα είναι ότι θα προβλέπονται μία αξιολόγηση της βιωσιμότητας του χρέους της χώρας που θα υποβάλει αίτηση – κάτι που η υπερχρεωμένη Ιταλία δεν είναι πρόθυμη να κάνει – και ορισμένοι όροι, ακόμη και αν η εστίαση των δανείων είναι μόνο στην πανδημία. Η Ιταλία και η Ισπανία δεν θέλουν καθόλου όρους.
2. Δανεισμός από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕπ)
Πρόκειται για μία επιλογή που εξετάζει η ΕΕ. Η ΕΤΕπ ανήκει στις χώρες της ΕΕ, χρηματοδοτεί όλες τις μορφές σχεδίων που στηρίζονται από τις 27 χώρες της και θα μπορούσε να στηρίξει εταιρείες που έχουν πληγεί από την επιδημία. Η ΕΤΕπ αντλεί κεφάλαια, δανειζόμενη φθηνά από την αγορά χάρη στην πιστοληπτική της αξιολόγηση ΑΑΑ. Η τράπεζα έχει ήδη προσφερθεί να κινητοποιήσει αμέσως περίπου 40 δισ. ευρώ πρόσθετης χρηματοδότησης για να βοηθήσει στην αντιμετώπιση του αντίκτυπου από τον κορονοϊό. Ο επικεφαλής της Βέρνερ Χόγιερ έχει προτείνει επίσης να δώσουν οι χώρες στη τράπεζα πρόσθετες εγγυήσεις ύψους 25 δισ. ευρώ, oι οποίες θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν ως μοχλός για να κινητοποιήσει 200 δισ. ευρώ πρόσθετης χρηματοδότησης σε μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις. Οι υπουργοί Οικονομικών της ΕΕ θα μπορούσαν επίσης να συμφωνήσουν στην αύξηση του κεφαλαίου της ΕΤΕπ για να ενισχύουν επιπλέον τις χρηματοδοτήσεις της.
3. Δανεισμός από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή
H Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η οποία έχει επίσης πιστοληπτική αξιολόγηση ΑΑΑ, μπορεί να δανεισθεί από την αγορά με ενέχυρο τον προϋπολογισμό της ΕΕ. Το έχει πράξει ήδη, για να αντλήσει 60 δισ. ευρώ για τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (EFSM), το οποίο δημιουργήθηκε το 2010 όταν ξεκίνησε η κρίση κρατικού χρέους. O EFSM δάνεισε χρήματα κυρίως για τη διάσωση της Ιρλανδίας και της Πορτογαλίας, αλλά το Ταμείο θα μπορούσε να εξυπηρετήσει όλες τις χώρες – μέλη. Έχουν απομείνει 13 δισ. ευρώ στο ταμείο, ενώ τα δάνειά του δίνονταν με όρους. Η Κομισιόν θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει τον μηχανισμό αυτό ξανά, αν οι χώρες συμφωνήσουν να υπάρξουν εγγυήσεις στον προϋπολογισμό της ΕΕ φέτος και στον επόμενο πολυετή προϋπολογισμό της για την περίοδο 2021-2027.
4. Αντασφάλιση της ανεργίας
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει προτείνει ένα νέο, με κρατική στήριξη, πλαίσιο βραχυπρόθεσμης εργασίας για να βοηθήσει τους ανθρώπους να διατηρήσουν τις θέσεις απασχόλησής τους, καθώς η επιδημία επιβαρύνει τις οικονομίες σε όλη την ΕΕ. Το πλαίσιο έχει σχεδιασθεί ξεκάθαρα με βάση το γερμανικό σχέδιο για kurzarbeit (μειωμένο ωράριο εργασίας), με βάση το οποίο μία χώρα πληρώνει μέρος των μισθών των εργαζομένων, ώστε οι θέσεις εργασίας τους να μη μειώνονται παρά την επιβράδυνση της οικονομίας. Δεν είναι ακόμη ξεκάθαρο από πού θα προέλθουν τα χρήματα για αυτό.
