Η ένταση στη Μέση Ανατολή και η σύγκρουση με επίκεντρο το Ιράν έχει φέρει την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα σε φάση αυξημένης επιφυλακής, καθώς οι οικονομικές επιπτώσεις αρχίζουν ήδη να διαχέονται στην ευρωζώνη. Στη Φρανκφούρτη, όπου εδρεύει η ΕΚΤ, οι αναλυτές εξετάζουν καθημερινά τα δεδομένα, προσπαθώντας να εκτιμήσουν αν πρόκειται για ένα παροδικό σοκ ή για μια πιο μόνιμη ανατροπή στις ισορροπίες της οικονομίας.
Αναμονή μέχρι το καλοκαίρι για κρίσιμες αποφάσεις
Σύμφωνα με το βασικό σενάριο, η ΕΚΤ δεν αναμένεται να προχωρήσει άμεσα σε αλλαγές επιτοκίων. Το ορόσημο τοποθετείται στον Ιούνιο, όταν θα υπάρχει πιο σαφής εικόνα για τη διάρκεια και την ένταση της κρίσης. Τότε θα αξιολογηθεί αν απαιτείται νέα αύξηση του βασικού επιτοκίου, το οποίο σήμερα κινείται κοντά στο 2%.
Η πρόεδρος της ΕΚΤ, Κριστίν Λαγκάρντ, έχει ήδη προειδοποιήσει ότι οι πιέσεις στον πληθωρισμό ενδέχεται να ενταθούν, ειδικά αν η ενεργειακή κρίση παραταθεί. Ωστόσο, η στρατηγική της Τράπεζας παραμένει προσεκτική, ώστε να αποφευχθεί μια υπερβολική αντίδραση που θα μπορούσε να πλήξει περαιτέρω την ανάπτυξη.
Ενέργεια: ο βασικός καταλύτης των εξελίξεων
Το μεγαλύτερο «πονοκέφαλο» για την ευρωπαϊκή οικονομία προκαλεί η εκτίναξη των τιμών ενέργειας, που συνδέεται άμεσα με την αστάθεια στο Στενό του Χορμούζ. Η διαταραχή στη ροή πετρελαίου και φυσικού αερίου έχει οδηγήσει σε απότομη άνοδο τιμών, επιβαρύνοντας νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
Πέρα από τα ήδη γνωστά στοιχεία, αναλυτές επισημαίνουν ότι η Ευρώπη βρίσκεται σε πιο ευάλωτη θέση σε σχέση με άλλες περιοχές, λόγω της εξάρτησής της από εισαγόμενη ενέργεια. Επιπλέον, η αυξημένη ζήτηση για υγροποιημένο φυσικό αέριο (LNG) έχει δημιουργήσει ανταγωνισμό με την Ασία, ανεβάζοντας περαιτέρω το κόστος.
Πίεση σε μεταφορές και εφοδιαστική αλυσίδα
Η κρίση δεν περιορίζεται στην ενέργεια. Η ναυτιλία και το παγκόσμιο εμπόριο δέχονται ισχυρό πλήγμα, καθώς οι θαλάσσιες διαδρομές γίνονται πιο ακριβές και επικίνδυνες. Η διέλευση μέσω της Διώρυγα του Σουέζ επηρεάζεται έμμεσα, με καθυστερήσεις και αυξημένα ασφάλιστρα, γεγονός που μετακυλίεται στις τελικές τιμές προϊόντων.
Επιπλέον, αρκετές ευρωπαϊκές επιχειρήσεις επανεξετάζουν τις εφοδιαστικές τους αλυσίδες, στρεφόμενες σε πιο κοντινούς προμηθευτές (nearshoring), κάτι που μπορεί να αλλάξει μακροπρόθεσμα το εμπορικό μοντέλο της Ευρώπης.
Αβεβαιότητα που «παγώνει» την οικονομία
Ένας από τους πιο κρίσιμους παράγοντες είναι η αβεβαιότητα. Οι επιχειρήσεις καθυστερούν επενδύσεις, ενώ οι καταναλωτές εμφανίζονται πιο συγκρατημένοι στις δαπάνες τους. Αυτό το κλίμα μπορεί να οδηγήσει σε επιβράδυνση της οικονομικής δραστηριότητας, ακόμη και αν οι ενεργειακές πιέσεις υποχωρήσουν.
Νεότερες εκτιμήσεις διεθνών οργανισμών (πέρα από τα στοιχεία που ανέφερες) κάνουν λόγο για πιθανό σενάριο «στασιμοπληθωρισμού» — δηλαδή χαμηλή ανάπτυξη σε συνδυασμό με υψηλό πληθωρισμό — εάν η κρίση παραταθεί.
Τα σενάρια για τα επιτόκια
Η ΕΚΤ καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα σε δύο αντίθετες πιέσεις:
- Από τη μία, ο αυξανόμενος πληθωρισμός που απαιτεί αυστηρότερη νομισματική πολιτική
- Από την άλλη, η ασθενής ανάπτυξη που χρειάζεται στήριξη
Αν η κρίση αποκλιμακωθεί σχετικά σύντομα, είναι πιθανό να αποφευχθούν μεγάλες αυξήσεις επιτοκίων. Αν όμως η ένταση διατηρηθεί ή επιδεινωθεί, τότε δεν αποκλείεται πιο επιθετική στάση, ακόμη και με κόστος για την ανάπτυξη.
Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ
