Αρμένιοι αποχαιρετούν το μοναστήρι τους και καίνε τα σπίτια τους μετά τη συμφωνία κατάπαυσης του πυρός ανάμεσα στην Αρμενία και το Αζερμπαϊτζάν για το Ναγκόρνο-Καραμπάχ.
Πέντε χιλιάδες άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους, όλοι ηλικίας 18-25 ετών, ενώ τo Aζερμπαϊτζάν έδωσε στην Αρμενία προθεσμία επιπλέον δέκα ημερών για να εγκαταλείψει την περιοχή Καλμπατζάρ.
Για τις αποκαρδιωτικές εικόνες ξεριζωμού αλλά και τη συνθηκολόγηση μιλούν αποκλειστικά στο κυβέρνηση.gr ο διεθνολόγος, Γιώργος Μενεσιάν, Έλληνας με αρμενική καταγωγή κατά το ήμισυ, ο οποίος και εργάζεται στην Ελλάδα, αλλά και μια 24χρονη δημοσιογράφος με καταγωγή από την Αρμενία.
«Δεν υπήρξε μαζική συμμετοχή των Ενόπλων Δυνάμεων της Αρμενίας»
«Ο πρώτος και σημαντικότερος λόγος της ουσιαστικής συνθηκολόγησης ήταν η κατάσταση στο πεδίο της μάχης. Οι αρμενικές δυνάμεις έχασαν τον έλεγχο του νότιου τμήματος της de facto Δημοκρατίας του Αρτσάχ (Ναγκόρνο-Καραμπάχ), με αποτέλεσμα να καταφέρουν οι δυνάμεις του Αζερμπαϊτζάν να προελάσουν προς Βορράν και να διεισδύσουν στο ορεινό κομμάτι του θύλακος. Με την κατάληψη της πόλης Σουσί οι Αρμένιοι βρέθηκαν σε πολύ δύσκολη θέση. Η εν λόγω πόλη βρίσκεται σε απόσταση λιγότερη των 15 χιλιομέτρων από το Στεπανακέρτ, την πρωτεύουσα του Αρτσάχ.
Είναι επίσης σημαντική στρατηγικά λόγω των γεωμορφολογικών χαρακτηριστικών της περιοχής. Το σημαντικότερο: μέσα από την πόλη περνάει ο δρόμος που ενώνει την Αρμενία με το Στεπανακέρτ, και άρα με το Αρτσάχ. Χωρίς το Σουσί το Αρτσάχ μένει αποκομμένο από την Αρμενία και επομένως δεν μπορεί να ανεφοδιαστεί, ενώ ήταν βέβαιο ότι χωρίς ανεφοδιασμό το Στεπανακέρτ δεν θα άντεχε σε μια πολιορκία από τις δυνάμεις του τουρκοαζερικού άξονα.
Η Αρμενία δεν κατάφερε να κερδίσει. Στο Αρτσάχ δεν στάλθηκε μεγάλος αριθμός στρατιωτών, διότι έπρεπε να διασφαλιστούν η ασφάλεια και η εδαφική ακεραιότητα της ίδιας της Δημοκρατίας της Αρμενίας. Οι αρμενικές δυνάμεις που αμύνθηκαν περιελάμβαναν τις μικρές σε αριθμό Ένοπλες Δυνάμεις της Δημοκρατίας του Αρτσάχ, τους νεαρούς σε ηλικία και χωρίς πείρα φαντάρους που είχε στείλει η Αρμενία στην περιοχή, έναν όχι μεγάλο αριθμό Αρμενίων στρατιωτικών και τους εθελοντές που έφτασαν στην περιοχή από την Αρμενία και τη διασπορά.
Με δυο λόγια, δεν υπήρξε μαζική συμμετοχή των Ενόπλων Δυνάμεων της Αρμενίας, τουλάχιστον όσον αφορά την αποστολή μεγάλου αριθμού μάχιμων στρατιωτικών μονάδων. Γενικώς οι Αρμένιοι δεν ήταν τόσο οργανωμένοι. Το Αζερμπαϊτζάν, από την άλλη, κινητοποίησε το σύνολο των Ενόπλων Δυνάμεών του».
Το στρατιωτικό δόγμα
«Ένας άλλος παράγοντας είναι το στρατιωτικό δόγμα που ακολούθησαν τα δύο κράτη. Η Αρμενία είχε μείνει στο σοβιετικό δόγμα και στις τακτικές του 1990 και βασίστηκε στη χρήση βαρέος οπλισμού και πυροβολικού. Το Αζερμπαϊτζάν εκσυγχρόνισε τον στρατό του και εισήγαγε νέες τεχνολογίες από την Τουρκία και το Ισραήλ. Η χρήση Μη Επανδρωμένων Αεροσκαφών (ΜΕΑ) σχεδόν εξουδετέρωσε το αρμενικό πυροβολικό και έδωσε το προβάδισμα στο Αζερμπαϊτζάν.
Σημαντική ήταν και η εξωτερική βοήθεια που έλαβε το Αζερμπαϊτζάν κυρίως από την Τουρκία αλλά και από άλλες δυνάμεις. Το Μπακού δέχτηκε τουρκικούς και ΝΑΤΟϊκούς εξοπλισμούς, Τούρκους στρατιωτικούς συμβούλους, μονάδες των τουρκικών ειδικών δυνάμεων, Σύρους μισθοφόρους, ΜΕΑ από την Τουρκία και το Ισραήλ και παραστρατιωτικές μονάδες από την Τουρκία (Γκρίζοι Λύκοι) και το Πακιστάν. Επιπροσθέτως, το Αζερμπαϊτζάν υποστήριξαν με διάφορους τρόπους το Κατάρ, η Γεωργία και η Ουκρανία. Οι Αρμένιοι πολέμησαν μόνοι τους. Η Ρωσία έστειλε έναν μικρό αριθμό εξοπλισμών μέσω του Ιράν, αλλά αυτό δεν ήταν επαρκές».
Η στάση της Ρωσίας
«Ένας άλλος εξίσου σημαντικός λόγος ήταν η στάση της Ρωσίας, η οποία είναι ο παραδοσιακός στρατηγικός εταίρος της Αρμενίας. Η Ρωσία δεν βοήθησε την Αρμενία όπως έκανε τη δεκαετία του 1990. Οι λόγοι της ρωσικής ουδετερότητας ήταν η φιλοδυτική στάση της αρμενικής κυβέρνησης, οι σχέσεις και η συνεργασία της Μόσχας με την Άγκυρα μετά το 2016 και οι αληθινές βλέψεις της Ρωσίας για το Ναγκόρνο-Καραμπάχ, κάτι που φάνηκε στη συμφωνία που υπογράφηκε. Πιο συγκεκριμένα, η Ρωσία καταφέρνει και επαναφέρει τη στρατιωτική της παρουσία στην περιοχή, πρώτη φορά μετά τη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης. Ακολουθεί τη συνταγή που εφάρμοσε στην Αμπχαζία, τη Νότια Οσετία, την Ανατολική Ουκρανία και την Υπερδνειστερία και επιβεβαιώνει, άλλη μία φορά, την ηγεμονία της στον Καύκασο».
Η εσωτερική πολιτική κατάσταση στην Αρμενία
«Τέλος, ας δούμε και την εσωτερική πολιτική κατάσταση στην Αρμενία. Η έλλειψη σύμπνοιας και η πίεση που ο πρωθυπουργός Νικόλ Πασινιάν δέχτηκε από την αντιπολίτευση και τους εκπροσώπους του παλαιού καθεστώτος φαίνεται να επηρέασαν σε κάποιον βαθμό την κατάσταση και να ώθησαν τον κ. Πασινιάν στην υπογραφή του συμφώνου με τη Ρωσία και το Αζερμπαϊτζάν.
Συμπερασματικά, οι εξελίξεις στο πεδίο των μαχών, η έλλειψη εξωτερικής βοήθειας, σε αντιδιαστολή με αυτήν που το Αζερμπαϊτζάν έλαβε, η εσωτερική πολιτική κατάσταση και, φυσικά, η στάση της Ρωσίας οδήγησαν την Αρμενία στη συνθηκολόγηση» δήλωσε ο κ. Μενεσιάν.
«Πάρθηκαν αποφάσεις που θα μπορούσαν να έχουν αποφευχθεί»
«Θεωρώ ότι η συμφωνία που σημειώθηκε τώρα μεταξύ Αρμενίας και Αζερμπαϊτζάν μπορεί και να προϋπήρχε στο τραπέζι από το 1992, οπότε είχαν ξαναγίνει συρράξεις μεταξύ των δύο χωρών για το Καραμπάχ.
Η κυβέρνηση ως φιλοδυτική θέλησε να σπάσει αυτόν τον δεσμό, ίσως λόγω ματαιοδοξίας, με τη Ρωσία. Η συμφωνία, πιστεύω, θα μπορούσε να είχε γίνει νωρίτερα, χωρίς να χρειαστεί να χαθούν 5.000 ανθρώπινες ζωές. Δεν συζητώ για άτομα που κατάφεραν να ζήσουν αλλά έχουν ακρωτηριασμένα άκρα ή πώς θα κοιμούνται από δω και πέρα έχοντας αντικρίσει αυτές τις εικόνες.
Θεωρώ ότι πάρθηκαν αποφάσεις που θα μπορούσαν να έχουν αποφευχθεί, εφόσον από την αρχή δεν είχαμε τα πολεμικά εφόδια. Είναι πραγματικά κρίμα και προσωπικά πιστεύω ότι οι 5.000 νεκροί θα πρέπει συμπεριληφθούν στο 1,5 εκατ. θύματα της σφαγής που διέπραξαν οι Οθωμανοί εναντίον αμάχων Αρμενίων» δήλωσε η 24χρονη δημοσιογράφος.
