Της Μαύρας Σαραντοπούλου
Ίσως να συμβαίνει δίπλα σου. Δίπλα μας. Η κουρτίνα του απέναντι διαμερίσματος που τραβιέται απότομα, η πόρτα του διπλανού σπιτιού που κλείνει γρήγορα, μία φωνή, ένας ήχος από σπασμένο ποτήρι, είναι σίγουρα οι ενδείξεις μιας κοινωνίας που βρίσκεται σε φαινομενική πρόοδο. Η ενδοοικογενειακή βία είναι εδώ, η πατριαρχία και ο φαλλοκρατία ζει και βασιλεύει, σε μία Ελλάδα και σε μία Ευρώπη που παλεύει μέσα από την πρόοδο της επιστήμης να γλιτώσει από την πανδημία του κορονοϊού και να εξασφαλίσει τη συνέχειά της ανθρωπότητας.
Η πανδημία του κορονοϊού και το γενικό lock down που εφαρμόστηκε, έκλεισε τους Έλληνες στο σπίτι για περίπου δύο μήνες. Ανάλογα έπραξαν και άλλες χώρες που είχαν υψηλά ποσοστά κρουσμάτων και θανάτων.
Τα επίσημα στοιχεία έδειξαν ότι τα περιστατικά ενδοοικογενειακής βίας αυξήθηκαν στη χώρα μας κατά 300% αυτή τη δύσκολη για όλους μας περίοδο. Αριθμός τρομακτικός εάν σκεφτεί κανείς τί σημαίνει ενδοοικογενειακή βία. Τι σηματοδοτεί για τις οργανωμένες, προοδευτικές, δυτικές κοινωνίες, αλλά και για εμάς τους ίδιους. Τι αποτελέσματα δημιουργεί για το αύριο, αλλά και ποια η νοηματοδότηση του σήμερα.
Η βία που ασκείται δίπλα μας, δεν είναι υπόθεση άλλων. Είναι κοινωνική υπόθεση. Είναι υπόθεση όλων. Η βία που αποσιωπάται, που γίνεται ανεκτή, δείχνει την ξεκάθαρη αποκοπή από τη συλλογική κοινωνική συνείδηση, αναδεικνύει την κοινωνική εσωτερίκευση και έναν βαθύ συντηρητισμό που κουβαλά όλα τα αρνητικά στοιχεία του κοινωνικού παρελθόντος.
Ενδοοικογενειακή βία- Ποιους αφορά
Ελληνίδες σε ποσοστό 80%, ηλικίας μεταξύ 40 και 54 ετών, έγγαμες με παιδιά και απόφοιτες τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, ήταν οι γυναίκες που αναζήτησαν ψυχολογική και νομική στήριξη, κυρίως για περιστατικά ενδοοικογενειακής βίας, από τα συμβουλευτικά κέντρα του ΚΕΘΙ στα οποία απευθύνθηκαν την περίοδο της υποχρεωτικής παραμονής στο σπίτι, λόγω πανδημίας, σύμφωνα με στοιχεία που παρουσιάστηκαν σήμερα στην ειδική κοινοβουλευτική επιτροπή Ισότητας, Νεολαίας και Δικαιωμάτων του Ανθρώπου.
Τηλεφωνική γραμμή SOS 15900
Η τηλεφωνική γραμμή SOS 15900 της Γενικής Γραμματείας Οικογενειακής Πολιτικής και Ισότητας των Φύλων, έπαιξε καθοριστικό ρόλο στη γνωστοποίηση των περιστατικών, την καταγραφή και μελέτη του κοινωνικού αυτού φαινομένου.
Για τον μήνα Μάϊο, η γραμμή έλαβε συνολικά 1.769 κλήσεις. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Γενικής Γραμματείας, οι κλήσεις για περιστατικά βίας τον Απρίλιο έφθασαν τις 1.070, ενώ οι αντίστοιχες κλήσεις τον Μάρτιο ήταν 325.
Οι κλήσεις για περιστατικά ενδοοικογενειακής βίας σχεδόν τετραπλασιάστηκαν τον μήνα της «καραντίνας» σε σύγκριση με τον προηγούμενο μήνα, τον Μάρτιο, που καταγράφηκαν 166 κλήσεις για παρόμοια περιστατικά. Από τα ίδια στοιχεία προκύπτει ότι επτά στα δέκα περιστατικά βίας καταγγέλθηκαν από τα ίδια τα θύματα και τρία στα δέκα καταγγέλθηκαν από τρίτα πρόσωπα, όπως γονείς, παιδιά, αδέρφια, γείτονες και φίλοι.
Ποια είναι τα θύματα
Παράλληλα, σύμφωνα με τα ίδια στοιχεία, τα περισσότερα θύματα βίας ήταν σύζυγοι-σύντροφοι (στο 61% των περιστατικών). Δηλαδή, 485 σύζυγοι-σύντροφοι τον Απρίλιο βίωσαν σκληρές εικόνες που δύσκολα θα ξεχάσουν, ενώ έντονο προβληματισμό προκαλεί το γεγονός ότι το 10% των περιστατικών βίας αφορούσε σε παιδιά (77 παιδιά).
Από τα ίδια στοιχεία προκύπτει ότι το 8% των περιστατικών βίας αφορούσε σε πρώην συζύγους -πρώην συντρόφους (56 θύματα) και 67 περιστατικά αφορούσαν περιστατικά βίας κατά γονέων και αδελφών (9%). Όπως σημειώνουν οι ειδικοί, σε χρονικά διαστήματα όπου το ζευγάρι περνάει περισσότερο χρόνο μαζί, τα περιστατικά βίας αυξάνονται. Αυτό σχετίζεται με το γεγονός πως οι δύο σύζυγοι ή σύντροφοι μοιράζονται επιπλέον χρόνο μαζί και η τριβή θα φέρει στην επιφάνεια πιο γρήγορα και πιο εύκολα συμπεριφορές που περικλείουν βία, οποιασδήποτε μορφής.
«Είναι εξαιρετικά σημαντικό όμως να γνωρίζουμε πως ένας άντρας που δεν είναι βίαιος, δεν θα γίνει ξαφνικά εξαιτίας μιας δύσκολης κατάστασης που μπορεί να αντιμετωπίζει. Ίσως να γίνει πιο επιθετικός με συχνότερα ξεσπάσματα επιθετικής συμπεριφοράς, ο άντρας που ήδη επέλεγε αυτόν τον τρόπο να σχετίζεται με τη σύζυγο ή σύντροφό του», τονίζει η Γενική Γραμματέας Οικογενειακής Πολιτικής και Ισότητας των Φύλων, Μαρία Συρεγγέλα.
Ηλικιακή ομάδα
Η κύρια ηλικιακή ομάδα που κάλεσε στη γραμμή SOS, ήταν από 40-54 ετών (27%), με αμέσως επόμενη την ηλικιακή ομάδα των 25-39 ετών (18%). Η οικογενειακή κατάσταση της πλειοψηφίας των ωφελουμένων ήταν έγγαμες (52%), με παιδιά (62%) και απασχολούμενες (21%). Τέλος, όσον αφορά στα αιτήματα των ωφελούμενων, το 40% ήθελε ψυχοκοινωνική στήριξη και το 36% νομική συμβουλευτική και βοήθεια. Επιπλέον, σε περιπτώσεις παιδιών γυναικών θυμάτων βίας υπήρξε συνεργασία με το Χαμόγελο του Παιδιού. Σημειώνεται ότι 41 κλήσεις αφορούσαν αιτήματα φιλοξενίας σε ξενώνες. Μάλιστα, 15 περιστατικά ήταν έκτακτα και χρειάστηκε να απομακρυνθούν τα θύματα άμεσα από το περιβάλλον τους. Τα θύματα και τα παιδιά τους φιλοξενήθηκαν σε ειδικά καταλύματα που εξασφάλισε η Γενική Γραμματεία σε συνεργασία με την Ελληνική Ιατροδικαστική Εταιρία.
Ξενώνες φιλοξενίας
Στους ξενώνες φιλοξενίας, τον Απρίλιο μπήκαν με ιατρικές εξετάσεις 10 περιπτώσεις, ενώ τον Μάρτιο ήταν 7 περιπτώσεις. Στα έκτακτα καταλύματα συνολικά πέρασαν 18 περιπτώσεις και σήμερα παραμένουν εκεί 9 περιπτώσεις. Οι υπόλοιπες έχουν πλέον μετακινηθεί σε ξενώνες. Σήμερα βρίσκονται στους ξενώνες, συνολικά 201 γυναίκες.
Σοφία Βούλτεψη: Βία κατά γυναικών και κορονοϊός: Μια ακόμη κερδισμένη μάχη
Για τον συντονισμό του κρατικού μηχανισμού απέναντι στο μεγάλο αυτό ζήτημα που ενέκυψε την περίοδο της καραντίνας, τοποθετείται αποκλειστικά για την KEDENEWS.GR η βουλευτής Β3 Νοτίου Τομέα Αθηνών, Ν.Δ., Πρόεδρος της Ειδικής Μόνιμης Επιτροπής Ισότητας, Νεολαίας και Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, πρώην υφυπουργός παρά τω πρωθυπουργώ και κυβερνητική εκπρόσωπος, δημοσιογράφος, Σοφία Βούλτεψη. Η κ. Βούλτεψη υπογραμμίζει ότι:
«Είχαμε προσπαθήσει πολύ, για πολλά χρόνια και διακομματικά για να επιτρέψουμε να τα καταστρέψει όλα ο κορονοϊός.
Δώσαμε τη μάχη μαζί και έγκαιρα και την κερδίσαμε. Όπως τη δίναμε πάντα, όταν ψηφίζαμε τους νόμους με ευρύτατη πλειοψηφία – για την ακρίβεια σχεδόν με ομοφωνία:
Το 2006, επί κυβέρνησης Νέας Δημοκρατίας, ψηφίστηκε ο πρώτος νόμος για την ενδοοικογενειακή βία. Το 2011, επί κυβέρνησης ΠΑΣΟΚ, η Ελλάδα υπέγραψε πρώτη την Σύμβαση του Συμβουλίου της Ευρώπης, γνωστή ως Σύμβαση της Κωνσταντινούπολης. Το 2013 και το 2014 έγινε η προετοιμασία, προκειμένου η Σύμβαση να ψηφιστεί από την Βουλή των Ελλήνων. Και το 2018, επί ΣΥΡΙΖΑ, η Σύμβαση έγινε νόμος του Κράτους.
Όταν ενέσκηψε η κρίση του κορονοϊού, σημάναμε συναγερμό. Συνειδητοποιήσαμε αμέσως ότι τα μέτρα περιορισμού λόγω της πανδημίας και ο εγκλεισμός στο σπίτι, που δεν είναι για όλες τις γυναίκες ένα ασφαλές καταφύγιο, θα έθετε χωρίς αμφιβολία σε κίνδυνο τις γυναίκες θύματα βίας οι οποίες, υποχρεωμένες να βρίσκονται συνεχώς με τους θύτες τους, δεν θα μπορούσαν να επικοινωνήσουν και να καταγγείλουν.
Σήμερα, μετά από μια τόσο συντονισμένη και τόσο επιτυχημένη συλλογική προσπάθεια, μπορούμε να πούμε ότι η Ελλάδα, κατά την κρίση του κορονοϊού, υπήρξε πρωτοπόρος και στο κρίσιμο ζήτημα της ενδοοικογενειακής βίας.
Οι καταστάσεις ήταν πρωτοφανείς, τα όρια χρόνου ασφυκτικά, κάθε καθυστέρηση μπορούσε να αποβεί μοιραία, δεν είχαμε προηγούμενη εμπειρία σε τέτοιες συνθήκες γενικού εγκλεισμού.
Δεν υπήρχε χρόνος για χάσιμο. Μέσα σε μια μέρα συντονίσαμε τη δράση μας. Η Επιτροπή Ισότητας, Νεολαίας και Δικαιωμάτων του Ανθρώπου της Βουλής της οποίας έχω την τιμή να προεδρεύω – με διακομματικό προεδρείο και πρώτη αντιπρόεδρο την Ειρήνη Αγαθοπούλου από τον ΣΥΡΙΖΑ και δεύτερη αντιπρόεδρο τη Νάντια Γιαννακοπούλου από το ΚΙΝΑΛ – η Γενική Γραμματεία Οικογενειακής Πολιτικής και Ισότητας με επικεφαλής την Μαρία Συρεγγέλα, το Κέντρο Έρευνας Θεμάτων Ισότητας με επικεφαλής την Σόνια Κρίγγου, η Πολιτική Προστασία, η Ελληνική Αστυνομία, η Ελληνική Ιατροδικαστική Εταιρία, το Χαμόγελο του Παιδιού και βέβαια όλες οι γυναικείες οργανώσεις.
Η Γραμματεία ετοίμασε το ενημερωτικό σποτ με την Ελεωνόρα Μελέτη, η γραμμή 15900 λειτούργησε αμέσως, βρέθηκαν χώροι σε όλη την Ελλάδα, μυστικοί, για την φιλοξενία των θυμάτων, ενημερώθηκαν τα αστυνομικά τμήματα, όλοι βρίσκονταν σε επιφυλακή, δίνοντας συνεχώς λύσεις.
Τα στοιχεία έδειξαν πως και σ’ αυτόν τον τομέα πετύχαμε μια πρωτιά. Δεν είναι άλλωστε τυχαίο ότι, με πρωτοβουλία του Προέδρου της Βουλής Κώστα Τασούλα, η πρώτη ειδική επιτροπή που συνεδρίασε μετά την κρίση, ήταν η δική μας.
Και σ’ αυτόν τον τομέα, η Ελλάδα αποτελεί πλέον ένα case study…»
Μαρία Συρεγγέλα: «Το χρέος στην κοινωνία και στους εαυτούς μας»
«Όλες και όλοι πρέπει να συστρατευθούμε για να το αντιμετωπίσουμε, κοιτάζοντας όχι μόνο τι γίνεται στο σπίτι μας, αλλά και εκτός αυτού. Το χρωστάμε στους εαυτούς μας και στην ίδια την κοινωνία, να την απαλλάξουμε από τη βία», υπογραμμίζει μιλώντας αποκλειστικά στην KEDENEWS.GR η Γενική Γραμματέας Οικογενειακής Πολιτικής και Ισότητας των Φύλων, Μαρία Συρεγγέλα.
«Η προσπάθεια περιορισμού της πανδημίας, με την παραμονή των πολιτών στο σπίτι -παρά την αδιαμφισβήτητη ορθότητά της ως απόφαση- διόγκωσε το πρόβλημα της έμφυλης και ενδοοικογενειακής βίας. Έφερε στο προσκήνιο μια κατάσταση, που μέχρι πρότινος μεγάλο μέρος της κοινωνίας επέλεγε να αγνοεί. Οι ανησυχίες που είχαμε για έξαρση του φαινομένου επιβεβαιώθηκαν. Ωστόσο, τα γεγονότα μας βρήκαν προετοιμασμένες/ους.
Άμεσα, από τις πρώτες κιόλας ημέρες των περιορισμών, προσαρμόσαμε τη λειτουργία του συνόλου του δικτύου για την αντιμετώπιση της βίας κατά των γυναικών στις επικρατούσες συνθήκες. Με γνώμονα την ασφάλεια των στελεχών, αλλά και των συμβουλευομένων, η στήριξη των γυναικών θυμάτων έμφυλης βίας ή/και πολλαπλών διακρίσεων μέσω των Συμβουλευτικών Κέντρων, παρεχόταν τηλεφωνικά ή/και με κάθε πρόσφορο μέσο. Ωστόσο, όποτε υπήρξε ανάγκη, τα στελέχη μας παρείχαν διά ζώσης συμβουλευτική στήριξη και συνοδεία. Η τηλεφωνική γραμμή SOS 15900 συνέχισε κανονικά τη λειτουργία της, 24 ώρες την ημέρα, κάθε μέρα, ενώ δόθηκε η δυνατότητα επικοινωνίας μέσω mail.
Ήταν πολλές οι γυναίκες που επικοινώνησαν με τις δομές μας, ζητώντας βοήθεια. Οι ανάγκες μας αυξήθηκαν και ανταποκριθήκαμε. Παράλληλα, δημιουργήσαμε δεσμούς και καλλιεργήσαμε συνέργειες που λειτούργησαν προς όφελος της κοινωνίας.
Σε συνεργασία με την Ελληνική Ιατροδικαστική Εταιρεία, εξασφαλίσαμε προσωρινά καταλύματα για τη φιλοξενία των γυναικών θυμάτων βίας, μέχρις ότου να ολοκληρωθούν οι διαδικασίες εισαγωγής τους στους Ξενώνες Φιλοξενίας μας. Στις περιπτώσεις που υπήρχαν και ανήλικα παιδιά, συμπράξαμε με το Χαμόγελο του Παιδιού, με το οποίο μάλιστα επισφραγίσαμε τη συνεργασία μας, υπογράφοντας σχετικό Μνημόνιο. Όσον αφορά την Αττική, που λόγω αυξημένου πληθυσμού εμφανίζει και μεγαλύτερα ποσοστά αναφορών/καταγγελιών, υπογράψαμε Σύμφωνο Συνεργασίας με την Περιφέρεια, για την πληρέστερη υποστήριξη των θυμάτων. Παράλληλα, για την καλύτερη αντιμετώπιση του φαινομένου, η γραμμή επικοινωνίας με το Υπουργείο Προστασίας του Πολίτη και το Αρχηγείο της ΕΛΑΣ παραμένει εδώ και μήνες ανοιχτή.
Καθ’όλη τη διάρκεια του περιορισμού στο σπίτι, γνωστοποιούσαμε τη λειτουργία των δομών του δικτύου με κάθε διαθέσιμο μέσο. Συνεντεύξεις σε όλα τα ενδιαφερόμενα ΜΜΕ, αλλά και διαρκής παρουσία στα social media μας έφεραν κοντά στο στόχο. Τον Απρίλιο, το 91% των καλούντων απευθύνθηκε στο 15900 για πρώτη φορά, ενώ στην πλειοψηφία τους οι κλήσεις έγιναν από την ίδια την ενδιαφερόμενη.
Φυσικά, επειδή ο κορονοϊός δεν χτύπησε μόνο την «πόρτα» της Ελλάδας, αλλά πολλών χωρών, όπου διαμορφώθηκαν αντίστοιχες καταστάσεις, ήμασταν σε ανοιχτή επικοινωνία με τον ΟΗΕ, τους τομείς Ισότητας των Φύλων και της Βίας κατά των Γυναικών του Συμβουλίου της Ευρώπης και της Επιτροπής Μερών για τη Σύμβαση της Κωνσταντινούπολης.
Δ
εν υπάρχει αμφιβολία πως ζήσαμε δύσκολες και ιδιαίτερες καταστάσεις. Από αυτές, κρατούμε πως το δίκτυο της ΓΓΟΠΙΦ ανταποκρίθηκε στον ρόλο του. Ωστόσο, δεν επαναπαυόμαστε στις δάφνες μας. Θα συνεχίσουμε να είμαστε σε ετοιμότητα, να εργαζόμαστε με τον ίδιο ζήλο, να χτίζουμε «γέφυρες», να συνδιαλεγόμαστε με φορείς, κρατικούς και μη, και το κυριότερο, με την ίδια την Κοινωνία. Η καθολικότητα του φαινομένου είναι τέτοια που δεν αφήνει περιθώρια. ‘Όλες και όλοι πρέπει να συστρατευθούμε για να το αντιμετωπίσουμε, κοιτάζοντας όχι μόνο τι γίνεται στο σπίτι μας, αλλά και εκτός αυτού. Το χρωστάμε στους εαυτούς μας και στην ίδια την κοινωνία, να την απαλλάξουμε από τη βία».
Σόνια Τάνταρου- Κρίγγου: Είπαν «όχι» στη βία και ήμασταν πλάι τους
Για το σημαντικό αυτό ζήτημα, τις πρωτοβουλίες και τη δράση του Κέντρου Ερευνών για Θέματα Ισότητας, μιλά αποκλειστικά στην KEDENEWS.GR η Πρόεδρος, Σόνια Τάνταρου- Κρίγγου. Η κ. Κρίγγου αναφέρει χαρακτηριστικά:
«Η άνοιξη του 2020 μας έφερε αντιμέτωπους/ες με πρωτόγνωρες καταστάσεις. Η παραμονή στο σπίτι για τον περιορισμό της εξάπλωσης του κορονοϊού ήταν για όλες και όλους δύσκολη. Για κάποιες γυναίκες, όμως, ήταν ανυπόφορη και κατά περιπτώσεις και επικίνδυνη. Πέρα από τις αντικειμενικές δυσκολίες που βίωνε το σύνολο της κοινωνίας, οι γυναίκες αυτές αναγκάστηκαν να παραμείνουν επί μακρόν στο σπίτι με έναν κακοποιητικό σύντροφο, κάτι που πυροδότησε εξελίξεις.
Το Κέντρο Ερευνών για Θέματα Ισότητας που επιχειρεί συστηματικά για την αντιμετώπιση της έμφυλης και ενδοοικογενειακής βίας ήταν σε ετοιμότητα από τις πρώτες κιόλας ημέρες της καραντίνας. Οι δομές του δικτύου της Γενικής Γραμματείας Οικογενειακής Πολιτικής και Ισότητας των Φύλων για την αντιμετώπιση της βίας κατά των γυναικών, όπου ανήκουν και τα 14 Συμβουλευτικά μας Κέντρα, λειτουργούσαν προσαρμοσμένες στις επικρατούσες συνθήκες. Τα ΣΚ παρείχαν το σύνολο των υπηρεσιών τους στις ενδιαφερόμενες γυναίκες από εξειδικευμένο προσωπικό (σύμβουλο υποδοχής, ψυχολόγο, κοινωνική/-ό λειτουργό, νομικό).
Παράλληλα, για όσες γυναίκες αιτήθηκαν τη βοήθεια μας και η παραμονή τους στο σπίτι κρίθηκε επικίνδυνη, η λύση βρέθηκε μέσα από τη συνεργασία της ΓΓΟΠΙΦ και της Ελληνικής Ιατροδικαστικής Εταιρείας. Τα ασφαλή καταλύματα υποδέχθηκαν τις ενδιαφερόμενες γυναίκες θύματα βίας και τις φιλοξένησαν, είτε μέχρι την ολοκλήρωση της διαδικασίας εισαγωγής τους σε ένα από τους 20 Ξενώνες Φιλοξενίας του δικτύου, είτε για όσο το επιθυμούσαν. Το ΚΕΘΙ από τη μεριά του συνέχισε απρόσκοπτα την επιστημονική εποπτεία των δομών του δικτύου.
Ανταποκρινόμενοι/ες στο σύνολο των περιστατικών και επιλύοντας κάθε πρόβλημα που προέκυπτε στην πορεία, φτάσαμε και στην σταδιακή επιστροφή στην κανονικότητα. Μέσα στο αναφερόμενο διάστημα, πράγματι σημειώθηκε αύξηση των καταγγελιών για ενδοοικογενειακή βία. Τον Απρίλιο, σύμφωνα με τα στοιχεία της γραμμής SOS 15900, οι συνολικές κλήσεις ανήλθαν στις 1.769. Εξ αυτών, οι 1.070 αφορούσαν περιστατικά βίας, ενώ οι κλήσεις για περιστατικά ενδοοικογενειακής βίας ήταν 648, από τις 166 του Μαρτίου. Αξίζει να σημειωθεί ότι το 91% των ατόμων κάλεσαν για πρώτη φορά τη γραμμή SOS.
Γίνεται ξεκάθαρο πως ήταν αρκετές οι γυναίκες που αποφάσισαν να πουν «όχι» στη βία και ζήτησαν βοήθεια. Σταθήκαμε στο πλάι τους και συνεχίζουμε να βρισκόμαστε όπου υπάρχει ανάγκη, καθώς η βία κατά των γυναικών δεν έπαψε με τη λήξη της καραντίνας.
Η πρόληψη και αντιμετώπιση της έμφυλης/ενδοοικογενειακής βίας παραμένει προτεραιότητά μας.
Η Πολιτεία είναι ενεργή, με το κατάλληλο θεσμικό πλαίσιο, τις υποδομές, αλλά και με τις απαιτούμενες συνέργειες. Θα συνεχίσουμε μέχρι να εκλείψει το φαινόμενο αυτό από την κοινωνία και τις ζωές μας».
Εν κατακλείδι…
Όλες οι παραπάνω πληροφορίες και τοποθετήσεις μας καθιστούν σαφές πως για να εξαλειφτεί ένα φαινόμενο μέσα από το κοινωνικό σύνολο, πρέπει να αναφερθεί. Να αναφερθεί ως λανθασμένο, καταστροφικό και δηλητηριώδες για την πρόοδο και την κοινωνική ευημερία. Ο κρατικός μηχανισμός είναι εδώ και να στηρίξει. Είναι στο χέρι μας. Είναι υπόθεσή μας. Είναι οι άνθρωποι δίπλα μας. Είναι το δικό μας αύριο. Ας ανοίξουμε την κουρτίνα στον κόσμο. Ίσως τελικά να είναι πιο εύκολο απ όσο φανταζόμαστε.
*Ευχαριστώ τη Σοφία Βούλτεψη, τη Μαρία Συρεγγέλα και τη Σόνια Τάνταρου- Κρίγγου για τη βοήθεια στη συλλογή στοιχείων για το εν λόγω ρεπορτάζ