Τη συμφωνία της Γερμανίδας καγκελαρίου Άγκελας Μέρκελ για την προώθηση επενδύσεων στον τομέα της ενέργειας και της πράσινης οικονομίας εξασφάλισε στο Βερολίνο ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης.
Όπως εξήγησε ο ίδιος στις δηλώσεις του «θέλουμε να δρομολογήσουμε και θα παρουσιάσουμε -ελπίζω μαζί με την Καγκελάριο- στις αρχές του χρόνου, ένα φιλόδοξο σχέδιο επενδύσεων γύρω από την “πράσινη οικονομία”, τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, τη διαχείριση των απορριμμάτων, την ηλεκτροκίνηση, παραγωγικές δραστηριότητες που είναι φιλικές προς το περιβάλλον». «Το σχέδιο περιλαμβάνει τη ΔΕΗ, η οποία “βρίσκεται σε πολύ δύσκολη φάση” και “προχωρούμε σε δραστικές κινήσεις, προκειμένου να την εξυγιάνουμε». Αλλά για να εξυγιανθεί, είπε ο κ. Μητσοτάκης, πρέπει να γίνουν επενδύσεις και οι Γερμανοί επιχειρηματίες έχουν τεχνογνωσία και ενδιαφέρον για τον τομέα της ενέργειας. Στις προσεχείς συνεργασίες θα συμπεριληφθεί η τεχνική εκπαίδευση στην οποία οι Γερμανοί έχουν επίσης τεχνογνωσία.
Η ελληνική αποστολή δεν έκρυβε την ικανοποίησή της για τις συναντήσεις με την Άγκελα Μέρκελ και τον αντιπρόεδρο και υπουργό Οικονομικών Όλαφ Σολτς. Δεν συζητήθηκε το θέμα των πλεονασμάτων, που ανάγεται στο επίπεδο των θεσμών και θα τεθεί την κατάλληλη στιγμή όταν αποκατασταθεί η αξιοπιστία της χώρας, σημείωσαν κυβερνητικές πηγές.
Όπως και στο Παρίσι, ο κ. Μητσοτάκης έκανε πρόσκληση για επενδύσεις την οποία συνόδευσε μιλώντας στην FAZ με την εκτίμηση για ρυθμούς ανάπτυξης της ελληνικής οικονομίας πάνω από 3% του ΑΕΠ. Ακόμη και αν επιβεβαιωθούν οι προβλέψεις για ύφεση της ευρωπαϊκής οικονομίας, η ελληνική οικονομία μπορεί να αποτελέσει αναπτυξιακή έκπληξη, εκτιμά η κυβέρνηση. Ακόμη και στην κρίση του 2008 υπήρξαν οικονομίες που δεν επλήγησαν, αντίθετα κατέγραφαν αναπτυξιακούς ρυθμούς, εξηγεί.
Περιγράφοντας τον σκοπό της επίσκεψής του ο κ. Μητσοτάκης επανέλαβε ότι θέλει να αλλάξει το αφήγημα για την ελληνική οικονομία στο Βερολίνο και πρόσθεσε: «Είμαι εδώ για να αλλάξω συνολικά το πλαίσιο των ελληνογερμανικών σχέσεων. Δεν θέλω να συζητάμε μόνο την αποπληρωμή του χρέους μας, δημοσιονομικούς στόχους, αλλά να συζητάμε κυρίως για τις κοινές αναπτυξιακές μας προκλήσεις. Εξάλλου, όσο πιο ισχυρή είναι η ανάπτυξη στην Ελλάδα, τόσο πιο βιώσιμο είναι το ελληνικό χρέος. Και ύστερα από μια δεκαετία κρίσης, η Ελλάδα κοιτάζει πλέον μπροστά με αυτοπεποίθηση».
Συνομιλώντας αργότερα με δημοσιογράφους, ο κ. Μητσοτάκης άφησε αιχμές κατά του προκατόχου του λέγοντας: «Εμείς έχουμε ένα μεγάλο πλεονέκτημα: δεν χρειάζεται να κάνουμε κωλοτούμπα. Είναι πολύ ωραίο να λες σε όλους ότι θα εφαρμόσεις το πρόγραμμά σου, αυτό για το οποίο σε εξέλεξαν οι πολίτες». Ο πρωθυπουργός για μία ακόμη φορά είπε δημοσίως ότι δεν θέτει θέμα μείωσης των πλεονασμάτων και «στόχος του είναι να κλείσει η τέταρτη αξιολόγηση πολύ σύντομα». Καίτοι άρχισε τις επισκέψεις του από τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, ο πρωθυπουργός πρόσθεσε ότι «δεν περιορίζουμε τους ορίζοντες μας στην Γερμανία και στην Ευρώπη. Στις αρχές Νοεμβρίου θα βρεθώ στη Σανγκάη στο πλαίσιο της EXPO 2019 – στην οποία η Ελλάδα είναι η τιμώμενη χώρα – και θα έχω συνάντηση και με τον πρόεδρο της Κίνας», τον Σι Τζινπίνγκ. Παράλληλα, το Μέγαρο Μαξίμου εξακολουθεί να επιδιώκει την συνάντηση με τον πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ στο περιθώριο της ετήσιας Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ. Όπως ανέφερε διπλωματική πηγή, «παρότι ο πρόεδρος Τραμπ δέχεται πολλά αιτήματα, η συνάντηση με τον Έλληνα πρωθυπουργό είναι στην short list και υπάρχουν αυξημένες πιθανότητες».
Ο πρωθυπουργός αναφέρθηκε στο δύσκολο και ευαίσθητο για την Ελλάδα και για τους Έλληνες ζήτημα των γερμανικών επανορθώσεων: «Θα ελπίζαμε ότι αυτό το δύσκολο κεφάλαιο μπορεί κάποια στιγμή να κλείσει», είπε ο κ. Μητσοτάκης απαντώντας σε ερώτηση γερμανού δημοσιογράφου και πρόσθεσε: «Μετά την απόφαση που υιοθέτησε η Ολομέλεια του Ελληνικού Κοινοβουλίου, η Ελλάδα προχώρησε σε αποστολή μιας ρηματικής διακοίνωσης προς την Γερμανία, με την οποία ζητάμε επίσημα να προσέλθει σε διαπραγματεύσεις για την επίλυση του ζητήματος αυτού. Εμείς προσβλέπουμε σε θετική ανταπόκριση και είμαι πεπεισμένος ότι η οριστική διευθέτηση του ζητήματος θα είναι εξαιρετικά χρήσιμη για την περαιτέρω σύσφιξη των σχέσεων μεταξύ των δύο λαών μας». Το θέμα των γερμανικών επανορθώσεων είναι στο τραπέζι, άλλωστε η ΝΔ είχε εγκρίνει το ψήφισμα της Βουλής, ωστόσο ο πρωθυπουργός, χωρίς να το αποσιωπά δεν θέλει να δηλητηριάσει τις σχέσεις των δύο χωρών.
Συναντίληψη καταγράφηκε στο μεταναστευτικό. Οι δύο ηγέτες συμφώνησαν στην ανάγκη να τηρηθεί η Συμφωνία με την Τουρκία για την επαναπροώθηση των μεταναστών που δεν πληρούν τις προϋποθέσεις αλλά και να γίνει κατανομή στις χώρες της ΕΕ των προσφύγων. Ο πρωθυπουργός τόνισε και τη ανάγκη για ευρωπαϊκή φύλαξη των συνόρων και σημείωσε ότι η ελεύθερη διακίνηση εντός της ΕΕ απαιτεί και φύλαξη των συνόρων. Δεν μπορεί να υπάρχουν χώρες που καρπούνται τα ωφελήματα χωρίς να θέλουν να συμβάλλουν, ανέφερε. Σημείωσε ακόμη ότι το μεταναστευτικό θα τεθεί σε επίπεδο ΕΕ σε σχέση με το συμφωνία που αποκαλείται Δουβλίνο 4. Όσο για τη χώρα μας, προανήγγειλε αλλαγή του νομοθετικού πλαισίου για το άσυλο και υπογράμμισε ότι η κυβέρνηση θα αξιοποιήσει τους πόρους για την παροχή ανθρώπινων συνθηκών στα κέντρα φιλοξενίας.
Ο κ. Μητσοτάκης αναφέρθηκε στις δηλώσεις του στο Μακεδονικό λέγοντας ότι «η Καγκελάριος γνωρίζει τις απόψεις μου, ότι η Συμφωνία των Πρεσπών είναι μια συμφωνία με σοβαρά ελαττώματα. Ελαττώματα τα οποία, όμως, μπορούν να αμβλυνθούν μέσω της συνολικής ευρωπαϊκής προοπτικής των Δυτικών Βαλκανίων». Όπως στο Παρίσι συνομίλησε με τον πρόεδρο Μακρόν στα γαλλικά στο Βερολίνο ο Κυριάκος Μητσοτάκης έκλεισε τις επίσημες δηλώσεις του απευθύνοντας στα γερμανικά πρόσκληση στην κυρία Μέρκελ να επισκεφθεί την χώρα μας.
DW: Πλήρης σύμπλευση σε σειρά θεμάτων
«Οι ελληνογερμανικές σχέσεις είναι καλές αλλά θα μπορούσαν να βελτιωθούν». Η διαπίστωση αυτή της Άγκελα Μέρκελ στη συνέντευξη τύπου μετά το τέλος των συνομιλιών με τον Κυριάκο Μητσοτάκη εκφράζει εν ολίγοις το σημείο έναρξης της μελλοντικής τους συνεργασίας: η καγκελάριος επεσήμανε στον Ελληνα ομόλογό της ότι διατηρούσε μια καλή σχέση με τον πρώην πρωθυπουργό Αλέξη Τσίπρα, αλλά δυνητικά η δική τους σχέση θα μπορούσε να είναι ακόμη καλύτερη. Και αυτό, όπως άλλωστε τόνισε, επειδή μοιράζονται κοινές αντιλήψεις σε πολλά θέματα – ειδικά σε ό,τι αφορά τις μεταρρυθμίσεις που έχει στην ατζέντα του ο νέος έλληνας πρωθυπουργός. Η κ. Μέρκελ εξέφρασε την πεποίθηση ότι το πρόγραμμα αυτό θα επιτρέψει στην Ελλάδα να εκπληρώσει πιο εύκολα τις απομένουσες δεσμεύσεις που απορρέουν από τις δανειακές συμβάσεις.
Προθέσεις και ελληνική πραγματικότητα
Ως εκ τούτου η κ. Μέρκελ απάντησε θετικά στο αίτημα του Κυριάκου Μητσοτάκη να στηρίξει τη μεταρρυθμιστική του πορεία που στοχεύει στην οικονομική ανάπτυξη. Άμεσος στόχος είναι η προσέλκυση επενδύσεων από το εξωτερικό. Ένα πρώτο βήμα προς αυτή την κατεύθυνση είναι η πραγματοποίηση ενός ελληνογερμανικού οικονομικού συνεδρίου το πρώτο τρίμηνο του 2020 στο Βερολίνο. Σε αυτό το φόρουμ θα παρουσιαστούν σύμφωνα με τον Κυριάκο Μητσοτάκη επενδυτικές ευκαιρίες στον τομέα της πράσινης ανάπτυξης, των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, τη διαχείριση των αποβλήτων, την προστασία του περιβάλλοντος. Προς αυτή την κατεύθυνση συμβάλουν κατά την άποψη της καγκελαρίου μέτρα όπως η επιτάχυνση των ρυθμών στις ιδιωτικοποιήσεις που έχει αναγγείλει ο κ. Μητσοτάκης: «Αυτό σημαίνει ότι υπάρχουν ευκαιρίες για τις γερμανικές εταιρείες, και που ευχαρίστως θα αξιοποιήσει η γερμανική οικονομία».
Βέβαια, ειδικοί επί του θέματος στη Γερμανία παραπέμπουν σε ανάλογα οικονομικά ελληνογερμανικά συνέδρια που έχουν διοργανωθεί στο παρελθόν (π.χ. από το περιοδικό Economist), τα οποία όμως δεν είχαν κάποιες μετρήσιμες συνέπειες. Όπως επισημαίνεται, το ζητούμενο για να έρθουν ξένα κεφάλαια στην Ελλάδα είναι η δημιουργία κλίματος που θα είναι φιλικό στους επενδυτές: μακροπρόθεσμη σιγουριά σε ό,τι αφορά τη φορολόγηση, επίσπευση των δικαστικών διαδικασιών, λιγότερη γραφειοκρατία και αποτελεσματικότερη καταπολέμηση της διαφθοράς. Τους σκοπέλους αυτούς η καγκελάριος τους επεσήμανε συχνά σε έλληνες συνομιλητές της. Και κάτι άλλο: όπως και με τις προηγούμενες ελληνικές κυβερνήσεις θα πρέπει να αναμένεται ότι η Άγκελα Μέρκελ θα παρακολουθεί με ενδιαφέρον τους επόμενους μήνες την πορεία των μεταρρυθμίσεων στην Ελλάδα.
Προσφυγικό και Βόρεια Μακεδονία
Πλήρης σύμπλευση ανάμεσα στην κ. Μέρκελ και στον κ. Μητσοτάκη επικράτησε στο μεταναστευτικό ζήτημα. Ασκώντας έμμεσα κριτική στην κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ η καγκελάριος εξέφρασε την ικανοποίησή της για την πρόθεση της κυβέρνησης της ΝΔ να «δώσει ζωή» στη συνθήκη της ΕΕ με την Τουρκία, θέτοντας σε ισχύ τους μηχανισμούς που προβλέπονται για την επαναπροώθηση μεταναστών πού έχουν έρθει στην Ελλάδα και δεν δικαιούνται άσυλο. Γερμανική και ελληνική κυβέρνηση συμφωνούν με τη διαμόρφωση μιας ενιαίας ευρωπαϊκής πολιτικής ασύλου όπως και με την καθιέρωση της αρχής ότι θα πρέπει τα βάρη του προσφυγικού να τα μοιρασθούν όλα τα μέλη της ΕΕ και όχι να τα επωμίζονται μόνο τα κράτη πρώτης υποδοχής. Παρ΄ ότι το θέμα θα ανήκει στις προτεραιότητες της επόμενης Κομισιόν κανείς δεν θα πρέπει να αναμένει γρήγορα αποτελέσματα, επεσήμανε η καγκελάριος: «Βρισκόμαστε ακόμη πολύ μακριά από μια βιώσιμη και δίκαιη λύση».
Σε ό,τι αφορά την ευρωπαϊκή προοπτική των χωρών των Δυτικών Βαλκανίων διαφάνηκε ότι επικρατούν διαφορές μεταξύ Βερολίνου και Αθήνας – τουλάχιστον στην περίπτωση της Βόρειας Μακεδονίας, όπου η Γερμανία θα ήθελε να δοθεί άμεσα πράσινο φως στην έναρξη ενταξιακών διαπραγματεύσεων. Ο Ελληνας πρωθυπουργός τόνισε στη συνέντευξη τύπου ότι «η Συμφωνία των Πρεσπών είναι μια συμφωνία με σοβαρά ελαττώματα, τα οποία μπορούν να αμβλυνθούν μέσω της συνολικής ευρωπαϊκής προοπτικής των Δυτικών Βαλκανίων.» Με άλλα λόγια, και αυτό φαίνεται ότι διαβεβαίωσε στη συνομιλία με την κ. Μέρκελ, δεν πρόκειται να αμφισβητήσει την υπόσταση της Συμφωνίας των Πρεσπών. Η Ελλάδα όμως θα συμφωνήσει με την έναρξη ενταξιακών διαπραγματεύσεων αν προηγουμένως διασφαλιστούν τα ελληνικά συμφέροντα, για παράδειγμα σε ό,τι αφορά τα προϊόντα επιχειρήσεων στη Μακεδονία. Στην περίπτωση της Αλβανίας ακόμη δεν είναι γνωστό ποια θέση θα τηρήσει η Γερμανία, το κριτήριο πάντως για τη συναίνεση της Ελλάδας στην έναρξη ενταξιακών διαπραγματεύσεων είναι η προστασία των δικαιωμάτων της ελληνικής μειονότητας.
Πρόοδος και στασιμότητα στα ελληνογερμανικά θέματα
Ο κ. Μητσοτάκης υποσχέθηκε στις συνομιλίες με την κ. Μέρκελ ότι θα προωθήσει δύο ελληνογερμανικά πρότζεκτ που είχαν ξεκινήσει επί κυβέρνησης Σαμαρά αλλά δεν στηριζόταν επαρκώς από την κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ: το Ελληνογερμανικό Ιδρυμα Νεολαίας και την Ελληνογερμανική Συνέλευση, μια πρωτοβουλία συνεργασίας σε επίπεδο Δήμων και Περιφερειών. Διαμετρικά αντίθετες παραμένουν οι απόψεις των δύο κυβερνήσεων στο θέμα των γερμανικών αποζημιώσεων. Ο Ελληνας πρωθυπουργός εξέφρασε την ελπίδα ότι η Γερμανία θα ανταπεξέλθει στο ελληνικό αίτημα για διαπραγματεύσεις προκειμένου να λυθεί αυτό το πρόβλημα. Η καγκελάριος δεν σχολίασε τη δήλωση του κ. Μητσοτάκη. Αλλά ούτως ή άλλως η γερμανική θέση επ’ αυτού είναι γνωστή: το ζήτημα των αποζημιώσεων έχει οριστικά επιλυθεί.